In het dorp Huizen is de laatste decennia veel veranderd. Wie nog iets wil proeven van het oude Huizen kan natuurlijk op zoek naar de schaarse oude boerderijtjes, bij de oude kerk gaan kijken of zoeken naar de oude haven. Maar de algemene begraafplaats uit 1828 kent ook nog enkele interessante onderdelen waar nog iets van het oude Huizen terug te vinden is. Huizen is sinds de Reformatie protestants en dat is ook te herkennen op de begraafplaats. Huizen heeft daarnaast een vissersverleden. Het agrarische Huizen ontwikkelde zich vanaf de 17de eeuw tot vissersdorp. Vanaf 1854 kreeg het dorp een eigen haven. Na de afsluiting van de Zuiderzee kwam een eind aan de visvangst en daarbij behorende bedrijvigheid. Een stukje mentaliteit van het voormalige vissersdorp en het strenge geloof vindt men echter nog treffend terug op de oude Algemene Begraafplaats.

De oude Algemene Begraafplaats van Huizen ligt op de hoek van de Naarderstraat en de Ceintuurbaan, maar de ingang ligt aan het Prins Bernhardplein 1. Achter het eenvoudige laat 19de eeuwse hek ziet men direct de in 1940 gebouwde aula. Het is geen opvallend gebouw, maar de davidster in het ronde raam boven de ingang doet menigeen denken dat het hier gaat om een Joodse begraafplaats.

Doorlopend langs de aula komt men al snel van dat idee terug want hier strekt zich een volkomen christelijk grafveld uit met gelijkvormige grafmonumenten, rij aan rij. De grafmonumenten kennen bepaald geen symboliek. Her en der een palmtak laat al zien dat het geloof hier behoorlijk streng was. De begraafplaats is aan de linkerzijde afgeschermd met een meer dan manshoge beukenhaag. Aan de rechterzijde, langs de Naarderstraat, stond tot voor kort een rij forse coniferen. Ergens tussen deze coniferen ging een overwoekerde muur schuil. In het voorjaar van 2005 heeft men deze sterk aangetaste muur geheel opnieuw opgetrokken.

Er is een nieuwe fundering gemaakt en met een passende steen is de muur in dezelfde stijl weer opgebouwd. De muur wordt telkens gesteund door kleine muurdammen, maar op regelmatige afstand zijn ook grotere pijlers geplaatst. Deze zijn bekroond met een betonplaat met profielrand. De oude muur was zo slecht dat de stenen niet meer hergebruikt konden worden. De kenmerkende rij coniferen is na de bouw van de muur geheel verwijderd, wat de begraafplaats weer de weidsheid geeft die het vroeger waarschijnlijk ook gehad heeft.

In het midden van het hoofdpad dat vanaf de aula naar achteren loopt trekt een forse lindeboom de aandacht. Links daarvan, ook aan het eind van een pad staat nog een linde. Lager bij de grond valt op dat meer naar achteren de velden soberder worden. Na de typisch twintigste-eeuwse grafmonumenten strekt zich aan het verre eind van de begraafplaats en ook ter rechterzijde een grasveld uit met op regelmatige afstand gietijzeren nummerpaaltjes. Het gehele veld aan de achterzijde, deels gescheiden door een beukenhaag is op die manier vrijwel leeg gebleven. De graven hier werden uitgegeven voor onbepaalde tijd en schijnen al van oudsher geen grafmonumenten te dragen. Hier kenmerkt zich dan helemaal de soberheid die geloof en wellicht armoede voorschreven.

De begraafplaats dateert in aanleg uit 1828 maar zeker is dat in 1895 en 1940 toevoegingen dan wel wijzigingen hebben plaatsgevonden, zoals de bouw van de aula. De muur langs de Naarderstraat, hoewel nu helemaal vernieuwt, alsmede de achterste grafvelden van deze begraafplaats geven in het moderne Huizen nog iets van het verleden prijs. Er zijn meer begraafplaatsen in Nederland die dergelijke grafvelden kennen. Telkens vertellen ze hun eigen verhaal van armoede, geloof of eigen opvattingen betreffende begraven! In 2001 waren er in Huizen plannen om deze kenmerkende velden te ruimen om plaats te maken voor nieuwe graven. De stichting Behoud het Oude Dorp heeft zich hiertegen met succes verzet, daartoe bijgestaan door vereniging de Terebinth. (2001-2005)

Literatuur

• 'De Oude Algemeene Begraafplaats van Huizen', in: De Ratel (uitgave van Historische Kring Huizen); Veerman, Jan; september 2001, blz. 4 - 11 (verbeterde versie van publikatie in ‘Tussen Vecht en Eem’, juni 2001.)