Workum - Het stadskerkhof

Geschreven door Leon Bok op . Gepost in Fryslân


Kerk en kerkhof op de kadastrale tekening van ± 1830 nog in originele situatie met de Wymerts die er langs stroomt (bron: Beeldbank RCE)Voor het jaar 1.000 was er rondom het huidige Workum al bewoning. Dat zal vooral op terpen zijn geweest omdat het gebied toen nog volledig beheerst werd door het getijde van het Almere, de oude binnenzee waar nu het IJsselmeer is gelegen. Twee van die terpen, Algeraburen en Kerkeburen, staan bekend als de eerste bewoningsplekken in deze omgeving. Eind dertiende eeuw werd Workum voor het eerst genoemd als Woldericham of Waltercome. Tussen deze terpen kwam een langgerekte nederzetting tot ontwikkeling. In 1399 kreeg Workum stadsrechten en ontwikkelde zich in de eeuwen daarna tot handelsstad en zeevaartcentrum. Dit leidde tot een zeer gevarieerde bevolkingssamenstelling wat blijkt uit het feit dat Workum naast het bestaande kerkhof in 1676 ook een joodse begraafplaats kreeg en in 1885 een katholieke begraafplaats.

De Gertrudiskerk vóór de restauratie. Op de voorgrond is een deel van het klein Zuiderkerkhof te zien.In de eerste helft van de zestiende eeuw had Workum nogal te lijden van oorlogsgeweld dat oplaaide tussen Saksers en Geldersen. Dat had gevolgen voor de bouw van de Grote of St. Gertrudiskerk. De eerste bouwfase van deze forse hallenkerk begon in 1480 op de plaats van een eenvoudige eenbeukige kerk. Rond 1515 werd een begin gemaakt met de bouw van het driebeukige schip, maar die werd bij het geweld in 1523 vernield. Hierna werd de kerk opnieuw opgetrokken met uitzondering van het westelijke deel. Voor de verdere bouw waren geen middelen meer aanwezig zodat de westzijde in 1615 met hout werd dichtgezet. De voor de kerk geplaatste toren zou nimmer meer één geheel vormen met de kerk. De bouw van de toren was eind vijftiende eeuw gestart en na 1523 werd de toren verhoogd. In 1613 werd de toren voorzien van de huidige bekroning. Pas bij de restauratie in 1951 werd de westwand voltooid door de houten gevel te vervangen door een stenen.

Groningen - De Joodse begraafplaatsen

Geschreven door Leon Bok op . Gepost in Groningen

 

De oude poort van de eerste joodse begraafplaats staat nu op de begraafplaats aan de MoesstraatDe eerste joodse begraafplaats in de stad Groningen werd halverwege de achttiende eeuw aangelegd. Al enkele eeuwen voor die tijd kwamen Joden naar de stad en de provincie Groningen. In de eerste eeuwen werden de joodse inwoners gedoogd. Zo kregen enkele Portugese joden die zich in de zeventiende eeuw in Groningen, vestigden van het stadsbestuur woonrecht en godsdienstvrijheid maar ze mochten geen synagoge oprichten. Daarna waren het vooral joden uit Duitsland die in de stad en de provincie hun heil zochten. Vanaf 1655 konden de joden uit de hele provincie gebruik maken van de begraafplaats in Farmsum bij Delfzijl en vanaf 1693 van de begraafplaats in Oude Pekela. Tussendoor werd ook gebruik gemaakt van de begraafplaats in Leeuwarden. In 1741 werd in Veendam een joodse begraafplaats in gebruik genomen, maar de afstanden naar deze begraafplaatsen waren fors. De joodse gemeenschap die rond deze tijd uit zo’n honderd personen bestond, nam het initiatief in eigen hand en bemachtigde in 1747 een stuk grond op de Ebbingedwinger in het noordoosten van de stad. Die eerste begraafplaats was er niet zonder slag of stoot tot stand gekomen. Heel lang konden de joden er niet gebruik van maken. Precies tachtig jaar na de eerste begrafenis moest de begraafplaats alweer gesloten worden. Aan de Moesstraat nam de joodse gemeenschap een nieuwe begraafplaats in gebruik.

Lekkerkerk - Joodse begraafplaats

Geschreven door Leon Bok op . Gepost in Zuid-Holland

De gehele begraafplaats in beeld

Het dorp Lekkerkerk is in de middeleeuwen ontstaan op een oeverwal langs de Lek. Het dorp werd voor het eerst vermeld in de dertiende eeuw maar de kerk is mogelijk ouder. De eerste bewoning concentreerde zich voornamelijk langs de dijk en rond de kerk. Haaks op de dijk liep een weg de polder in die via een aantal dorpen in de richting van Gouda voerde. Parallel aan de dijk op ongeveer 150 meter afstand liep de Achterwetering. Tot in de twintigste eeuw beperkte de bebouwing van het dorp zich tussen dijk en wetering.

Al in 1759 is sprake van joden In Lekkerkerk. Althans dan wordt toestemming verleend aan Abraham Gompers om in Lekkerkerk vee te slachten. Een jaar later wordt toestemming gegeven aan Joseph Moses, om zich te vestigen als slager en vleeshouwer. Het slagersberoep was in die tijd een veel voorkomend beroep onder joden. Waar joden woonden, was een joodse slager nodig die de strenge regels rondom het slachten kende. In 1764 was ook Josef Heijman toegelaten als vleeshouwer en slager, wat in 1767 door twee andere joden werd bevestigd in een verklaring aan Schout en Schepenen. Ondanks dat het geen vetpot was voor joodse inwoners waren er mogelijkheden voor handel in Lekkerkerk.

Almere - Begraafplaats Almere Haven

Geschreven door Leon Bok op . Gepost in Flevoland

 

Hedendaags uitzicht vanaf de begraafplaatsLang geleden lag hier land, leefden er zo nu en dan mensen en leek het alsof dat altijd zo zou zijn. Rond het begin van onze jaartelling kreeg de zee het hier echter voor het zeggen. Bijna twee millennia lang werd er gevist en voeren er schepen en leek het er ook op of dit altijd zo zou zijn. Totdat de mens ingreep en deze ondiepe zee eerst afdamde (Afsluitdijk 1932) en later voor een groot deel inpolderde. We praten over de voormalige Zuiderzee en de Oostelijke en Zuidelijke Flevopolder. De eerste viel droog in 1957 en de tweede in 1968. De Zuidelijke Flevopolder kreeg een omvang van 430 vierkante kilometer. Ruimte voor de landbouw en veeteelt, maar vooral voor nieuwe steden en dorpen. In de polder die op 29 mei 1968 droogviel, werd vooral gedacht aan een nieuwe stad die de bevolkingsgroei van Amsterdam moest opvangen. In 1971 kreeg deze stad, toen nog op de tekentafel, de naam Almere. De stad werd vernoemd naar het water dat hier ooit lag, nog voordat we spraken van de Zuiderzee of het IJsselmeer. De plannen voor de groeistad Almere werden daarna aldoor aangepast, met name om meer ruimte te bieden aan woningbouw.

Almere Haven is het oudste gedeelte van Almere. De eerste woningen werden hier opgeleverd in november 1976. Het waren in de eerste jaren vooral Amsterdammers die in Almere gingen wonen. Bij al die nieuwigheid denk je niet meteen aan begraafplaatsen, maar net als in de andere polders werd daar in de plannen ook aan gedacht. Waar geleefd wordt, wordt ook gestorven. Niet lang na de komst van de eerste bewoners, kon men in Almere Haven ook beschikken over een begraafplaats.

Beeldbank

Tijdelijk niet beschikbaar

  • Begraafplaatsen
  • WO II
  • Crematoria

 

Foreign section

Contact

E: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.