In de zomer van 2007 maakte Johan Oosterbaan (ex-werknemer en kenner van de Willibrordusstichting bij uitstek) een inventarisatie van de begraafplaats van de Willibrordusstichting. Deze inventarisatie is met zijn instemming tot een leesbaar geheel bewerkt, zonder de inhoud van de oorspronkelijke tekst geweld aan te doen. De begraafplaats van de Willibrordusstichting kan worden beschouwd als een van die plekken van Heiloo die veel mensen niet kennen.

De Willibrordusstichting aan de Kennemerstraatweg 464 in Heiloo staat bij veel mensen bekend als een psychiatrische inrichting. Op 26 september 1927 kocht de Congregatie van de Broeders van Onze Lieve Vrouwe van Lourdes de landerijen van het voormalige landgoed IJpensteijn met de bedoeling hier een psychiatrische inrichting te laten bouwen. In de herfst van 1928 ging het bouwproject van start en op 8 februari 1930 werd de eerste patiënt opgenomen.

Zoals de meeste Joodse begraafplaatsen ligt ook die van Dalfsen buiten het dorp zelf, in de buurtschap Gerner. De Israëlitische gemeente (= kille) werd gekenmerkt door een eigen begraafplaats en een eigen synagoge. Soberheid en natuurlijk verval zijn voor een Joodse begraafplaats karakteristiek. De Joodse traditie accepteert ook geen verschil tussen de doden.

Om die reden kenmerken zich Joodse begraafplaatsen door eenvoudige grafzerken, die volgens oeroud gebruik boven het graf worden geplaatst om zó door middel van de herinnering de overledene te eren. "De doden zullen eens weder herleven" is één van de door de Joodse geleerde Maimonides geformuleerde dertien geloofspunten. Vandaar dat een Joodse begraafplaats vaak "Beth Chaim" (= huis des levens of in het Jiddisj "Gedort" = goed oord) wordt genoemd. Vandaar de wens om een graf als erfelijke bezitting te verwerven als teken dat Israël leeft. Dit eeuwig grondbezit maakt het volgens de Joodse wetgeving onmogelijk en ondenkbaar dat een begraafplaats wordt geruimd.

De historie van het dorp Veenhuizen is dermate interessant dat er al menig verhaal aan gewijd is. Dat geldt ook op funerair gebied. Over de grote begraafplaats van Veenhuizen aan de Eikenlaan is al het een en ander geschreven, net als over het zogenaamde Spaansche kerkhof. Veenhuizen kende in de 19de eeuw echter nog een tweede begraafplaats. Die was voor de joodse bedelaars en zwervers, maar ook voor Joden die werkzaam waren bij de gestichten van de Maatschappij van Weldadigheid. In 1839 werd voor hen een synagoge ingewijd en niet veel later zal er ook een begraafplaats zijn aangelegd. In de jaren veertig moeten er ongeveer 250 Joden in Veenhuizen aanwezig zijn geweest. Veel van hen waren joodse weeskinderen. Een aantal van hen ligt begraven op de joodse begraafplaats. Nu bevat de begraafplaats nog maar één grafsteen en lijkt het meer op een hakhoutbosje dan op een begraafplaats.

De doden moesten achter blijven…

Voorgeschiedenis

Rond 1600 heeft de voormalige Zuiderzee (nu het IJsselmeer) een min of meer definitieve vorm gekregen. Het eiland Schokland vormt als het ware in de Zuiderzee een baken en een vluchthaven. De bewoners van het steeds meer door de krachten der natuur afkalvende eiland leefden van de scheepvaart en visserij. Voor eigen gebruik werd op kleine schaal landbouw en veeteelt gedreven. Het eiland verloor echter steeds meer (buitendijkse) gronden en vanaf 1820 viel Schokland regelmatig ten prooi aan overstromingen. Landbouw en veeteelt waren er niet meer mogelijk, de bewoners waren uitsluitend afhankelijk van de visvangst of werkloos: een waar armenhuis. Alle noodzakelijkheden voor het bestaan moesten van het vaste land komen. Dit was de situatie zowel in het gereformeerde (hervormde) midden en zuiden van Schokland als ook in het noordelijke, katholieke gedeelte van het eiland. Schokland was één eiland.