Zuid-Holland

Voorburg - Oude Algemene Begraafplaats

 

Toegang begraafplaats (foto gemeente Voorburg)De Oude of Algemene Begraafplaats in Voorburg is een monumentale begraafplaats die van Rijkswege beschermd is en waarvan alle waardevolle elementen behouden zullen worden. De gemeente Voorburg heeft het voornemen de begraafplaats in ere te herstellen en het opnieuw mogelijk maken om hier te begraven. De gemeente denkt zodoende ook het onderhoud van de begraafplaats weer op peil te kunnen brengen.

Om te komen tot een goed plan, heeft het bureau 'De HistorieCie' uit Rotterdam een tuin- en cultuurhistorisch onderzoek uitgevoerd. Een speciale begeleidingscommissie, bestaande uit vertegenwoordigers van de wijkvereniging Oud-Voorburg, Vereniging De Terebinth, Mooi Voorburg, Historische Vereniging en de Bond Heemschut, heeft zich gestort op het achterhalen van informatie over personen die er begraven liggen en raadpleegt daarbij alle mogelijke archieven.

De Algemene Begraafplaats met het zo karakteristieke poortgebouw aan de Parkweg is het resultaat van de Begrafeniswet 1869 en drie deelplannen en werd in 1875 in gebruik genomen. De gemeente Voorburg begroef haar doden tot dan toe rond de kerk in de Herenstraat (alhoewel de gemeente al langere tijd meer dan 1000 inwoners telde). De gemeente Voorburg besloot een prijsvraag uit schrijven voor een plan van aanleg. Uit de drie inzendingen werd dat van ‘gemeenteopzichter’ M.A. de Zwart gekozen. In 1874 werd de aanleg van de begraafplaats aanbesteed. Het poortgebouw is gebouwd naar een ontwerp van de civiele architect J. Paul. De in 1894 gebouwde doodgraverswoning aan de Parkweg 107 is eveneens gebouwd naar een ontwerp van M.A. de Zwart.
Het oorspronkelijke beplantingsplan met een afwisselende en romantische beplanting is gemaakt door een plaatselijke commissie.

Opvallend aan het inrichtingsplan is dat het een gecombineerde aanleg bevat van grafvakken in rechte rijen, gescheiden door een middenpad dat zowel vóór als achter een centraal deel met een half cirkelvormig geordend ensemble loopt. Het voorterrein met de monumentale rode beuk wordt door een poortgebouw gescheiden van de eigenlijke begraafplaats.

In 1907 werd de begraafplaats naar achter uitgebreid, terwijl in 1927 -tijdens een periode van ruiming- het poortgebouw werd vergroot met twee, in dezelfde stijl opgetrokken zijvleugels. De pergola en de laanbeplanting met meelbessen en linden versterken de oorspronkelijke structuur. Zij dateren uit het midden van de jaren dertig en zijn mogelijk uitgevoerd als werkgelegenheidsproject. De grote bomen bepalen in combinatie met de karakteristieke heesters, schelpenpaden, hagen en het gras tussen de grafvakken in hoge mate de sfeer.

Daarnaast beschikt de Oude Begraafplaats over een fraaie collectie beeldbepalende grafmonumenten uit de periode tussen het einde van de 19de eeuw en 1945. Veel grafmonumenten zijn 'op maat' ontworpen of samengesteld. Toch zijn er ondanks de coulante regelgeving geen extreme grafmonumenten te vinden. Dit heeft geleid tot een zeer gevarieerd beeld met veel verschillende typen, waarbij het gebruik van hardsteen lijkt te overheersen. Maar bij een nauwkeuriger blik blijkt de diversiteit in steen en details veel groter dan gedacht.

Op de begraafplaats liggen uiteraard een aantal prominente Voorburgers begraven. Enkele van de meest bekenden zijn: Aart van der Leeuw (dichter/schrijver) en de dominees Postma en Van Voorthuijsen. Ook bijzonder is dat hier een massagraf ligt voor de slachtoffers van het 'Bezuidenhoutbombardement' in 1945.

Een andere beroemde begravene, Anthony Winkler Prins (1817-1908) ligt inmiddels niet meer op deze begraafplaats begraven. Hij lag hier samen met zijn echtgenote Henriëtta begraven in een graf zonder grafsteen. Hoewel Winkler Prins afkomstig was uit Veendam werd hij om praktische redenen in Voorburg begraven. Vanaf 2003 ijverde de directeur van het Veenkoloniaal Museum voor herbegrafenis van het echtpaar Winkler Prins in Veendam. Het college van Burgemeester en Wethouders van Veendam noemde de verbondenheid van Winkler Prins met Veendam een goede reden om tot herbegrafenis over te gaan. Begin 2005 gaf de gemeente Leidschendam-Voorburg hiervoor toestemming. Het echtpaar is op 9 september 2005 in Veendam herbegraven. Op het graf is een steen geplaatst met de tekst 'Teruggekeerd in Veendam op september 2005'. In Voorburg werd in herinnering aan het verblijf van Winkler Prins op 13 september 2008 een gedenkteken onthuld vlakbij het huis waar hij gewoond heeft, op de Laan van Nieuw Oosteinde 17.

 

Verval

Rond 1930 raakte de begraafplaats vol en werd besloten een nieuwe begraafplaats aan te leggen aan de Rodelaan. De Oude Begraafplaats raakte in vergetelheid en dreigde te vervallen. Hoewel de gemeente Voorburg al eerder plannen had voor herstel van de begraafplaats konden die de toets der kritiek niet doorstaan. Ook de fusie tussen de gemeente Voorburg en Leidschendam in 2002 gooiden roet in het eten. Uiteindelijk werd een plan opgesteld waarbij een klankbordgroep werd betrokken met vertegenwoordigers van de wijkvereniging Oud Voorburg, de Historische Vereniging Voorburg, de Stichting Mooi Voorburg en vereniging De Terebinth. Ook de monumenten- en welstandcommissie van de gemeente werd bij het plan betrokken. In het plan van aanpak werd voldoende aandacht geschonken aan het groen op de begraafplaats en de vele bijzondere grafmonumenten.

 

Renovatie

Het plan van de gemeente heeft er toe geleid dat in januari 2009 een aannemer kon beginnen met de eerste werkzaamheden. Dat betrof het ruimen van graven om ruimte te maken voor nieuwe graven. De stoffelijke resten die bij het ruimen vrijkwamen, werden herbegraven in een verzamelgraf. Vooraf waren alle bijzondere en monumentale grafmonumenten al gemarkeerd en op kaart gezet. De overige werkzaamheden bestonden uit het opknappen van de paden, het schoonmaken en herstellen van grafmonumenten en het plegen van groot onderhoud aan de beplanting. De werkzaamheden aan de begraafplaats werden in juli 2009 afgerond.

Inmiddels is het weer mogelijk om op deze begraafplaats te begraven. (2002/2010)

 

Literatuur

  • Een begraafplaats voor Voorburg; Ineke Verbeek, in: Historisch Voorburg, Jaargang 6, Nummer 1, 2000; blz. 18-23

 

Internet

 

Ruimen
In januari 2009 begint de aannemer met de eerste werkzaamheden op de Oude Begraafplaats, het ruimen van graven. Om welke graven het precies gaat, kunt u lezen in het volgende overzicht. De locatie van deze graven is aangegeven op deze kaart. De stoffelijke resten die bij het ruimen vrijkomen worden herbegraven in een verzamelgraf.
De overige werkzaamheden bestaan uit het opknappen van de paden, het schoonmaken en herstellen van graftekens en het plegen van groot onderhoud aan de beplanting. De werkzaamheden aan de begraafplaats zijn in juli 2009 afgerond.
Na afloop van de werkzaamheden is het weer mogelijk op deze begraafplaats te worden begraven.

© 2019 Stichting Dodenakkers.nl | Alle rechten voorbehouden.Website ontwikkeld door Webcase.