Begraafplaatsen

In de Hervormde kerk van Harmelen ligt nog een enkele zerk bij de kansel. Het is er de enige zichtbare herinnering dat in vroegere eeuwen in de kerk begraven werd. Als gevolg van verschillende verbouwingen zijn de grafzerken hier uit de kerkvloer verdwenen, de laatste bij de restauratie in 1901. Op die ene zerk na van Jacob Haringh, overleden in 1727.

Op de gemeentelijke begraafplaats in Delden bevindt zich de uit Bentheimer zandsteen opgetrokken grafkelder van de familie Van Heeckeren van het landgoed Twickel. Het ontstaan van deze grafkelder is verbonden aan de geschiedenis van de begraafplaats en dat van het landgoed. De ingang van de kelder bevindt zich in de noordgevel en ligt verdiept met een terras ervoor. De massief ogende kelder wordt afgesloten door een dubbele metalen deur en op de hoeken van de voorgevel zijn siervazen met griffioenen geplaatst. De oorspronkelijke ingang bevindt zich echter in de zuidgevel van de grafkelder.

Er bestaan verschillende kleine begraafplaatsen in Nederland. Een deel daarvan ligt in Noord-Holland, waar in de negentiende eeuw kleine gemeenschappen gezamenlijk een eigen begraafplaats aanlegden. Een voorbeeld daarvan is de begraafplaats van Oostknollendam in de gemeente Wormerland. Bij de aanleg werd een vereniging opgericht die het beheer en de instandhouding moest waarborgen en dat doet de vereniging tot op de dag van vandaag.

In 1825 gelastte Koning Willem I een onderzoek naar het begraven in de kerken. Een commissie van deskundigen op het gebied van onder meer geneeskunde en scheikunde moest de schadelijkheid voor de gezondheid onderzoeken van het begraven in de kerk en op begraafplaatsen binnen de bebouwde kom. De uitkomst van het onderzoek was dat de Koning het eerder afgeschafte decreet uit 1804 dat door de Fransen in Nederland in 1811 in werking was getreden en door hemzelf in 1813 was afgeschaft, weer in het leven riep. Dat betekende concreet dat per 1 januari 1829 het niet meer toegestaan werd in de kerk te begraven en voor grotere plaatsen met meer dan 1.000 inwoners ook niet meer rondom de kerk op het kerkhof. De uitvoering werd bij de provincies gelegd.

Vandaag de dag bestaat in de gemeente Oss het dorp Maren-Kessel. Minder bekend is dat dit tot even na de Tweede Wereldoorlog feitelijk twee aparte dorpen waren, met elk een eigen kerkhof. De oorsprong van beide dorpen is gelegen in de aanwezigheid van oude langgerekte oeverwallen langs de Maas. De bebouwing die hier ontstond had een kenmerkende lintvorm met op een geschikte locatie een kerk. De in de veertiende eeuw aangelegde dijk vormde voor beide dorpen een belangrijke verbinding. Maren in het westen en Kessel in het oosten maakten beide vanaf de middeleeuwen een ontwikkeling door die typisch is voor dergelijke dorpen, maar de dorpen kenden ook al vroeg een eigen kerkhof.

Het Groningse dorp Sellingen is ontstaan op een zandrug ten oosten van de Ruiten-Aa. De vroegste bewoners hielden zich vooral bezig met landbouw, maar al in de twaalfde eeuw waren ze kapitaalkrachtig genoeg om een eigen kerk te bouwen. De huidige kerk wordt gedateerd rond het jaar 1300 en is geheel uit baksteen opgetrokken. Hoewel er vandaag de dag geen sporen van begravingen te vinden zijn in de kerk is deze wel degelijk daarvoor gebruikt.
Door de snelle groei van de bevolking wordt de begraafplaats aan de Ruïnelaan in Bergen aan het begin van de vorige eeuw te klein. Bovendien beantwoordt hij niet meer aan de wettelijke voorschriften van de Begrafeniswet van 1869 onder andere gezien de afstand van de begraafplaats tot de bebouwde kom. Het is geboden maatregelen te treffen voor een nieuwe begraafplaats.
Nistelrode is een samenstelling van een aantal gehuchten waarvan Kantje en Kleinwijk op den duur de belangrijkste werden. Daarnaast waren er onder andere nog De Heuvel, Loo, Maksent, Delst en Mensel. Al in de dertiende eeuw noemde men het geheel Nistelre en bouwde men centraal tussen de gehuchten in Kleinwijk een parochiekerk. Bij die parochiekerk werd ook begraven.

In het Brabantse Andel ligt bij de Romboutstoren, een restant van de vroegere kerk van Neer Andel, een grafzerk voor Jan Claesen. Volgens overlevering een trompetter van de prins. Maar is dat wel zo?
De opening van een klooster van De Goede Herder in 1860 in Zoeterwoude zou niet de enige blijven. Precies in lijn met de doelstelling van de congregatie Onze Lieve Vrouw van Liefde van de Goede Herder lag expansie voor de hand. Daarbij werd de congregatie een handje geholpen door de ontwikkelingen in Duitsland. Daar had rijkskanselier Bismarck in 1875 alle kloosterorden opgeheven waardoor veel kloosters op zoek gingen naar nieuwe locaties. Vlak over de grens in Nederland was de situatie voor kloostergemeenschappen juist gunstig. Het klooster van de Goede Herder uit Münster vond zo in Almelo een nieuwe locatie.