Fryslân

Weidum - Familiebegraafplaats der Buma's

 

ToegangshekLangs kaatsbaan en kerk van het Friese Weidum voert de weg naar de boerderij Mr. W.W. Bumaleen. Achter deze boerderij bevindt zich de particuliere begraafplaats der Buma's. De pachtopbrengst van de boerderij vormt de basis voor het onderhoud en het instandhouden van de begraafplaats. Een fraai hekwerk vormt de toegang tot de begraafplaats. Op de pijlers, waaraan het hekwerk is gehangen, lijken twee leeuwen met de familiewapens van het geslacht Buma en het geslacht Hora Siccama de wacht te houden. Achter dit hekwerk voert een laan naar de begraafplaats zelf. Voorzien van een fraaie beplanting ervaren we de intimiteit van deze bijzondere begraafplaats in het open Friese landschap. Deze is daarom ook bijzonder, omdat de strakke uniformiteit van de zerken en hun plaatsing als betrof het een militair onderdeel op appèl, een zekere grandeur uitstralen. Het betreft blauwe hardstenen zerken, allen van dezelfde afmetingen.

UniformiteitZoals op de meeste begraafplaatsen het geval is, is ook hier ruimte geschapen voor het plaatsen van urnen. De uniformiteit wordt doorgezet in de gedenkstenen, die uiteraard veel kleiner zijn.
Werd tijdens de Napoleontische periode, die eindigde in 1814, al bepaald, dat er niet meer begraven mocht worden in de kerken, tijdens Koning Willem I werd deze bepaling aanvankelijk teniet gedaan. Waarschijnlijk ten gevolge van protesten uit kerkelijke kring, omdat de bepaling een behoorlijke inkomstenderving inhield. In 1827 kwam het verbod er toch. Argumenten van hygiene en gezondheid zullen daaraan ten grondslag hebben gelegen.
Sommige vooraanstaande families vatten in die periode plannen op een eigen begraafplaats te stichten en realiseerden dat. Problemen om aan een stuk grond te komen waren er nauwelijks, omdat ze dat zelf bezaten. In de hof bij boerderij, borg of state was altijd wel een geschikte plek te vinden.

 

De stichters

Graf van de stichterHet was Roline Maria Hora Siccama, echtgenote van Mr. Bernhardus Buma (1770-1838), die niet in de kerk of op het kerkhof van Weidum wenste begraven te worden, maar op dat stuk land, waarop zich nu de begraafplaats bevindt. Zij had in 1820 al laten vastleggen in haar testament, dat zij niet in Leeuwarden, maar te Weidum wilde worden begraven op een stuk land in de open lucht. In Leeuwarden was Mr. Bernhardus maire geweest in de Franse tijd, na de Restauratie (het herstel van soevereiniteit na de Franse overheersing) nog enkele jaren president-burgemeester. Te Weidum had Mr. Bernhardus Buma in zijn hoedanigheid van grietman van Baarderadeel (van 1816 tot 1834) zich gevestigd op de buitenplaats Bornia State. In de winter van 1825-1826 liet Mr. Bernhardus Buma de begraafplaats aanleggen en op 19 januari 1826 werd Roline Maria Hora Siccama, die, na enige tijd ernstig ziek geweest te zijn, overleed, daar begraven.

In 1838 volgde Mr. Bernhardus Buma en in hetzelfde jaar hun zoon Gerlacus, van wie een interessante briefwisseling met zijn ouders bewaard is gebleven in de periode van de slag bij Waterloo, waaraan hij deelnam als 2e luitenant bij het Regiment Huzaren No 6, voorloper van het Regiment Huzaren van Boreel. Toen hij overleed in 1838 was hij inmiddels majoor bij datzelfde Regiment. Op 19 juni 1815 op het slagveld van Waterloo schreef hij:

"Waarde ouders, ik schrijf U deze in groote haast om U te melden dat ik er goed ben afgekomen, wat mij aangaat, maar mijn zwart paard is onder mij doodgeschoten, wij hebben veel verloren, onder ander de ritmeester Wijnbergen en van Heide en de Lieutt. Verhillouw, en 7 officiers geblesseerd……."

 

Het Bumaleen

In 1839 werd de begraafplaats bezit van Mr. Wiardus Willem Buma, vierde zoon van Bernhardus Buma en Roline Maria Hora Siccama. Hij stichtte het Bumaleen, dat - naast het verstrekken van studiebeurzen aan zijn nageslacht - als waarborg zou dienen voor de instandhouding van de begraafplaats. Deze studiebeurzen werden alleen verstrekt aan diegenen, die Rechten of Godgeleerdheid gingen studeren.
Door de huidige regelingen van studiefinanciering werd dat overbodig en is het ook nauwelijks meer mogelijk vanwege de hoge kosten van onderhoud van de boerderij en de begraafplaats. Bij testament van 1861 bepaalde hij wie er in aanmerking kwamen om op de familiebegraafplaats bijgezet te worden. Het zouden zijn nazaten zijn en die van zijn broers Wibo en Gerlacus. Eveneens werd vastgelegd van welk materiaal de zerk moest zijn en van welke afmetingen.

 

Enkele opmerkelijke mensen

Graf mr. Van Haersma BumaWie al lezend tussen de zerken doorloopt, moet wel tot de conclusie komen, dat de Buma's, die weldra de namen Hopperus Buma of Van Haersma Buma droegen, een behoorlijke bijdrage hebben geleverd aan overheidsorganen als het openbaar bestuur, justitie en krijgsmacht, waarbij de cavalerie een prominente plaats innam. Opmerkelijke mensen, zoals Mr. Wiardus Willem van Haersma Buma, wiens borstbeeld voor het kantongerecht naast het Noorderdierenpark te Emmen staat opgesteld. Advocaat en kantonrechter-plaatsvervanger te Zutphen, burgemeester van Oostdongeradeel, griffier bij het kantongerecht te Emmen en tenslotte kantonrechter bij datzelfde kantongerecht. Een man, die zeer sociaal bewogen was vanuit een diepgewortelde godsdienstige overtuiging, die er in slaagde zijn rechtvaardigheids- gevoel en zijn menslievendheid met elkaar te verbinden.

Ter illustratie: in de veengebieden van Zuidoost-Drenthe ging het er nogal eens heftig aan toe. Iemand moest voor de rechter verschijnen en dan gebeurde het weleens, dat Mr. Van Haersma Buma die persoon tot een boete moest veroordelen, terwijl hij wist, dat de veroordeelde het geld eigenlijk niet kon missen. Deze mocht zich melden bij de achterdeur van de woning van de kantonrechter en kreeg het geld uit diens eigen zak terug. De rouwplechtigheid in Emmen werd een indrukwekkend huldebetoon. Mr. Wiardus Willem van Haersma Buma werd daarna overgebracht naar Weidum en daar begraven op de familiebegraafplaats.
We treffen er het graf aan van Bernhardus Jouke Buma, reserve brigade-generaal en onder andere begiftigd met de onderscheiding MEMBER OF THE ORDER OF THE BRITISH EMPIRE. De Friese dichteres Anna Maria Catharina van der Minne-Buma heeft hier haar laatste rustplaats gevonden.
Een kindergraf ontroert door het gedicht:

EEN BLOEM VERPLAATST
DOOR VADERS HAND
IN REINER LUCHT
IN BETER LAND.

graven_en_obeliskHet gedicht op dit kindergraf werd geschreven door de grootvader van het jongetje, de dominee-dichter B. ter Haar. Opvallend is op de begraafplaats de obelisk, die men vaker in Friesland aantreft als gedenkteken van de voor het vaderland gevallenen uit WO II. Dit gedenkteken brengt in herinnering het omgekomen bestuurslid Mr. Sybrand Marinus van Haersma Buma, (1903-1942) laatstelijk burgemeester van Wymbritseradeel.

De majoor der Huzaren J. C. Hopperus Buma, destijds militair secretaris van ZKH Prins Bernhard als Inspecteur-Generaal der Krijgsmacht en in de voetsporen van leden van het voorgeslacht dadelijk administrator van het Tjallinga Weeshuis rust hier. Over de dadelijk administrator lezen we in het boek Vier Eeuwen Tjallinga Weeshuis:

"De voogd Wybe Buma (1700-1777) voerde als eerste deze titel, nadat hem door zijn enige mede-bestuurder bij notariële akte van 6 maart 1754 voor onbepaalde tijd algehele en onbeperkte procuratie was verleend. Door de tijden heen is deze aldus ontstane voogdenfunctie - naar inhoud en benaming geheel dezelfde als in 1754 - in stand gehouden aan de nazaten van de voogd Wybe Buma voorbehouden gebleven."

 

Zerken van elders

Sterke verbondenheid met het voorgeslacht heeft er toe geleid, dat men er toe is overgegaan om bijzondere zerken van de Buma's te verzamelen en een plaats te geven op deze begraafplaats.

Sinds 2000 is de begraafplaats tot beschermd monument verklaard. Een juiste beslissing ten aanzien van een plek, die, hoewel dodenakker, een stuk Friese historie levend houdt. (2003)

 

 

Literatuur

  • Weidum, dorp van staten, Drs. Rita Mulder-Radetzky/ Barteld de Vries; Alphen aan de Rijn, 1994
  • Fryslân, nieuwsblad voor geschiedenis en cultuur 8e jaargang, april 2002 No 1
  • Archieven Fries Genootschap Brieven door Gerlacus Buma
  • Vier Eeuwen Tjallinga Weeshuis, J.F. Broos; Fryske Akademy-Ljouwert, 1982
  • De Nederlandse Cavalerie, P.Forbes; Wels Van Dishoeck, Bussum, 1963

 

Oral History

  • informatieve gesprekken met Mr. W.W. Hopperus Buma, oud-burgemeester van Warnsveld en Mr. B.W. Hopperus Buma, Kolonel der Koninklijke Marechaussee te Amersfoort

 


© 2019 Stichting Dodenakkers.nl | Alle rechten voorbehouden.Website ontwikkeld door Webcase.